Nhiều phụ huynh tại Vũng Tàu đầu tư rất nhiều vào việc cho con học thêm, thuê gia sư, nhưng lại quên mất một kỹ năng nền tảng còn quan trọng hơn cả điểm số: khả năng tự học. Một đứa trẻ biết tự học sẽ chủ động, độc lập và tiến xa hơn trên hành trình học tập, trong khi đứa trẻ chỉ học khi bị thúc ép sẽ luôn cần người kèm cặp. Việc gieo mầm thói quen tự học nên bắt đầu càng sớm càng tốt, ngay từ bậc tiểu học.
Hiểu đúng về tự học
Tự học không có nghĩa là để con tự xoay xở một mình mà không có sự hỗ trợ. Đó là quá trình giúp con dần dần làm chủ việc học của bản thân: biết lập kế hoạch, biết tập trung, biết tự tìm câu trả lời khi gặp khó, và biết tự đánh giá kết quả. Vai trò của cha mẹ là người hướng dẫn và tạo điều kiện, không phải người làm thay.
Ở bậc tiểu học, trẻ chưa thể tự học hoàn toàn, nhưng đây là giai đoạn vàng để hình thành những thói quen nền tảng. Một đứa trẻ được rèn nề nếp học tập từ nhỏ sẽ bước vào cấp hai, cấp ba với lợi thế rất lớn khi khối lượng kiến thức tăng lên và sự giám sát của người lớn giảm đi.
Tạo không gian và thời gian học cố định
Trẻ nhỏ học tốt nhất khi có cấu trúc rõ ràng. Việc thiết lập một góc học tập riêng, gọn gàng, đủ ánh sáng và ít yếu tố gây xao nhãng sẽ giúp con dễ tập trung hơn. Quan trọng không kém là một khung giờ học cố định mỗi ngày, để việc ngồi vào bàn học trở thành phản xạ tự nhiên thay vì cuộc đấu tranh hằng ngày.
- Bố trí góc học tập yên tĩnh, tránh xa tivi và điện thoại.
- Duy trì giờ học cố định để tạo nhịp sinh hoạt ổn định.
- Chia nhỏ thời gian học thành các phiên ngắn phù hợp với độ tuổi.
Với trẻ tiểu học, khả năng tập trung còn ngắn, nên việc chia thời gian học thành các phiên khoảng hai mươi đến ba mươi phút, xen kẽ nghỉ ngơi, sẽ hiệu quả hơn là bắt con ngồi liên tục hàng giờ.
Dạy con kỹ năng quản lý công việc học
Một thói quen tự học tốt bắt đầu từ việc biết mình cần làm gì. Cha mẹ có thể hướng dẫn con lập một danh sách những việc cần hoàn thành mỗi tối, rồi tự gạch bỏ từng mục khi xong. Cảm giác hoàn thành này tạo động lực và giúp con học cách sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên.
Dần dần, hãy để con tự quyết định nên làm bài nào trước, nên dành nhiều thời gian hơn cho môn nào. Những quyết định nhỏ này nuôi dưỡng tính tự chủ. Khi con mắc lỗi trong việc sắp xếp, đừng vội sửa ngay mà hãy để con tự nhận ra hậu quả và rút kinh nghiệm, đó cũng là một phần của việc học.
Khuyến khích con tự tìm câu trả lời
Khi con gặp một bài khó và hỏi ngay, phản xạ tự nhiên của nhiều phụ huynh là giải luôn cho con. Tuy nhiên, điều này vô tình tước đi cơ hội tư duy của trẻ. Thay vào đó, hãy đặt câu hỏi gợi mở để con tự suy nghĩ: con đọc kỹ đề chưa, bài này giống dạng nào con đã làm, con thử nghĩ xem bước đầu tiên là gì.
Việc hướng dẫn con tra cứu trong sách giáo khoa, xem lại bài đã học hay tìm kiếm thông tin một cách có chọn lọc cũng rèn cho con khả năng tự giải quyết vấn đề. Đây là kỹ năng sẽ theo con suốt đời, không chỉ trong học tập mà còn trong công việc sau này.
Nuôi dưỡng động lực bên trong
Thói quen tự học chỉ bền vững khi xuất phát từ động lực bên trong chứ không phải từ phần thưởng hay nỗi sợ bị phạt. Việc khen thưởng vật chất quá thường xuyên có thể khiến con học vì phần thưởng thay vì vì kiến thức. Thay vào đó, hãy giúp con cảm nhận niềm vui của việc hiểu được điều mới, giải được bài khó, hoàn thành mục tiêu mình đặt ra.
Khích lệ sự tò mò tự nhiên của trẻ, trả lời các câu hỏi của con bằng thái độ trân trọng, cùng con khám phá những điều con quan tâm sẽ nuôi dưỡng tình yêu học tập lâu dài. Một đứa trẻ thực sự tò mò về thế giới sẽ tự tìm đến việc học mà không cần ai thúc ép.
Kiên nhẫn đồng hành cùng con
Xây dựng thói quen tự học là quá trình lâu dài, không thể thành công sau vài tuần. Sẽ có lúc con lười biếng, mất tập trung hay nản chí. Điều cha mẹ cần là sự kiên nhẫn, nhất quán và niềm tin vào con. Khi nền tảng tự học được đặt vững từ bậc tiểu học, các năm học tiếp theo của con sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều, và quan trọng hơn, con sẽ trưởng thành thành một người học độc lập, tự tin và chủ động.